Co powoduje kłykciny kończyste?

Za występowanie kłykcin kończystych odpowiada wirus brodawczaka ludzkiego, czyli HPV. Należą one do najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową. Według badań nawet 46% studentek jest nosicielkami wirusa HPV – bezobjawowo.

Zakażenia wirusem HPV są dużym problemem klinicznym. Wywołują brodawki zwykłe oraz płaskie na twarzy, rękach, stopach, ale przede wszystkim brodawki płciowe czyli kłykciny kończyste. Niektóre typy HPV powodują też raka skóry oraz nowotwory błon śluzowych.

Istnieje bardzo duże ryzyko, że wirusem HPV zarazimy się już po pierwszym kontakcie seksualnym. Najczęściej więc zakażone zostają osoby młode, które rozpoczynają współżycie seksualne, często bez żadnych zabezpieczeń. Efektem tego mogą być nie tylko kłykciny kończyste, ale też rak szyjki macicy lub prącia. Rocznie choruje na ten nowotwór 490 tys. kobiet, a 240 tys. umiera. W Polsce co roku diagnozuje się 4 tys. kobiet z rakiem szyjki macicy, a połowa przypadków kończy się zgonem. Dużo więcej osób spotyka się z innymi powikłaniami po zarażeniu HPV. Na świecie 10 mln osób ma zmiany przedrakowe dużego stopnia, 30 mln zmiany rakowe niskiego stopnia i także 30 mln osób choruje na kłykciny kończyste.

Typów HPV na razie znamy około 120, ale nie wszystkie są bardzo groźne. Za kłykciny kończyste najczęściej odpowiadają typy 6 i 11, które jednocześnie nie są kancerogenne. Wysokie zagrożenie onkologiczne powodują natomiast typy 16, 18, 31, 33, 35, 45, 52 i 58. Za zdecydowaną większość nowotworów odpowiada około 30 podtypów wirusa HPV.

Wyróżniamy natomiast trzy fazy zakażenia HPV:

  1. utajona – w tym czasie nawet wyniki wykonywanej cytologii są prawidłowe, nie ma też żadnych klinicznych objawów, a replikacja wirusa jest powolna.
  2. replikacja wirusa i różnicowanie komórek w warstwie kolczystej i ziarnistej – występują wtedy zmiany śródnabłonkowe niskiego stopnia i ekspresja wszystkich białek wirusowych.
  3. hiperproliferacja komórek nabłonka wynikająca z niekontrolowanej aktywności onkogenów E6 i E7 – w tej fazie następuje rozmnażanie się komórek nabłonkowych, które tracą zdolność różnicowania.

– Przed zakażeniem wirusem HPV można się zaszczepić. Do wyboru jest szczepionka czterowalentna, która ma białka wirusów 6, 11, 16 i 18, a także szczepionka dwuwalentna, która przeciwdziała typom 16 i 18 HPV. Pierwsza z nich odpowiada za zapobieganie nowotworom sromu, pochwy, szyjki macicy, a także zmianom przednowotowrowym. Druga jest natomiast zarejestrowana, by zapobiegać nowotworom i stanom przednowotworowym szyjki macicy – mówi dermatolog i wenerolog Monika Konczalska z Clinica Dermatologica w Gdańsku.

Jeśli już jednak kłykciny kończyste się pojawią, można diagnozować je na podstawie obrazu klinicznego. Nawet jeśli wykwity nie będą widoczne, można posmarować miejsce zmienione chorobowo 3-5-procentowym roztworem kwasu octowego, co pozwoli na uwidocznienie zmian. Miejsca zaatakowane przez wirusa HPV będą jaśniejsze i doskonale widoczne dla lekarza.